Tháng Bảy âm lịch, khi những thửa ruộng Mường Lò xanh tốt, cũng là lúc các bản làng người Thái rộn ràng đón Tết Xíp Xí. Từ gian bếp thơm mùi gạo nếp đến vòng xòe, một không gian văn hóa vừa thiêng liêng, vừa đậm tình người lại hiện về.
Với người Thái Mường Lò, Xíp Xí là dịp con cháu hướng về tổ tiên, cầu mong mùa màng tốt tươi, gia đình bình an và bà con trong bản gặp gỡ, trao nhau những lời chúc tốt đẹp.
Quảng Cáo
Tết Xíp Xí diễn ra vào ngày 14 tháng 7 âm lịch. Trước ngày Tết, trong mỗi nếp nhà sàn, các bà, các mẹ tất bật dọn dẹp, chuẩn bị gạo nếp, bánh, gà, cá và những sản vật quen thuộc cho mâm cúng. Sáng ngày Tết, mâm cơm được dâng lên tổ tiên với lòng thành kính. Con cháu quây quần, người đi xa tìm về, cùng tưởng nhớ ông bà và cầu mong gia đình mạnh khỏe, cuộc sống thuận hòa.
Quảng Cáo
Tết Xíp Xí còn gắn với những nghi lễ cầu mùa, trong đó có tục cúng ruộng, gửi gắm mong ước cây lúa sinh trưởng tốt, mùa màng bội thu, bản làng no ấm. Qua đó thể hiện sự gắn bó của người Thái với ruộng đồng – nguồn sống qua bao thế hệ.
Sau phần lễ là không khí tưng bừng của ngày hội. Trong những bộ trang phục truyền thống, người dân gặp gỡ, chúc nhau may mắn, cùng hòa vào tiếng khèn, tiếng trống, câu hát và các trò chơi dân gian.
ADS
Nổi bật trong không gian hội là xòe Thái. Vòng xòe dần mở rộng khi mọi người nắm tay nhau theo nhịp; người già, người trẻ và cả du khách cùng hòa vào niềm vui chung. Vòng xòe nối những bàn tay, thể hiện tinh thần đoàn kết và sự gắn bó cộng đồng. Với Mường Lò, xòe không chỉ là điệu múa mà còn là một cách người Thái gìn giữ câu chuyện văn hóa của mình. Ngày Xíp Xí cũng là dịp người đi xa trở về, bạn bè gặp lại và du khách bước vào không gian văn hóa bản địa. Tiếng cười, lời chúc khiến khoảng cách giữa người với người thêm gần.
Ẩm thực cũng là một phần không thể thiếu của Tết Xíp Xí. Mỗi món ăn mang dấu ấn Mường Lò, từ lúa nếp, cá suối đến sản vật núi rừng. Mâm cơm Tết còn có xôi ngũ sắc, được tạo màu từ nguyên liệu tự nhiên, tượng trưng cho mong ước đủ đầy, may mắn. Cùng với đó là cá suối nướng, gà luộc, thịt nướng, thịt gác bếp, rau rừng… Nguyên liệu giản dị, cách chế biến giữ trọn hương vị tự nhiên, tạo nên mâm cơm đậm chất Mường Lò. Mâm cơm ngày Tết cũng là nơi đón khách. Mọi người quây quần, cùng thưởng thức món ăn, nâng chén và trò chuyện; từ đó những người xa lạ trở nên gần gũi hơn.
ADS
Cuộc sống hiện đại nhiều đổi thay, nhưng Tết Xíp Xí vẫn được người Thái Mường Lò gìn giữ. Nghi lễ, cách làm bánh, nấu xôi, tiếng khèn và điệu xòe tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.
Ngày nay, Tết Xíp Xí còn trở thành dịp để du khách tìm hiểu văn hóa Thái, thưởng thức ẩm thực, nghe dân ca và hòa mình vào vòng xòe cùng người dân địa phương. Từ mâm lễ thành kính, vòng xòe đoàn kết đến mâm cơm đậm vị núi rừng, Tết Xíp Xí là câu chuyện về cội nguồn, tình quê và sức sống cộng đồng của người Thái Mường Lò. Giữa nhịp sống đổi thay, Tết Xíp Xí vẫn trở về như một lời hẹn – hẹn người đi xa trở về, hẹn những giá trị văn hóa được tiếp nối. Khi tiếng khèn cất lên, vòng xòe mở rộng, mâm cơm được sẻ chia, một Mường Lò thân thuộc và đầy sức sống lại hiện ra, nơi văn hóa được gìn giữ trong từng nếp nhà, bữa cơm và bước chân ngày hội.
Theo Phương Thảo ( SKV 9:20 Ngày 28/8/2026 )