Lào Cai Online – Đời sống văn hóa và tín ngưỡng tâm linh của cộng đồng người Chăm Hroi (một nhánh của dân tộc Chăm) ở huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định có những nét đặc trưng riêng với các loại hình dân ca, dân vũ, dân nhạc đa dạng, phong phú, các lễ hội truyền thống như: Lễ cầu mưa, Lễ hội Mặt trời – Mặt trăng, Lễ đổ đầu, Lễ hội mừng năm mới, Lễ cúng thần làng…
Theo lời các già làng, người Chăm Hroi thường sống ở vùng sâu, vùng núi, vùng ven sông, suối, vùng núi thấp hướng Tây Mặt trời lặn (A roi, hay Hroi là Mặt trời). Một nét văn hóa độc đáo nữa là các tập tục, lễ nghi của người Chăm Hroi. Đồng bào tin rằng, con người cũng như vạn vật đều có linh hồn và có Yàng ngự trị. Mặc dù vậy, họ có sự giới hạn trong việc cầu cúng, chỉ cúng kính tạ ơn những vị thần giữ sự bình yên cho gia đình và cộng đồng như: thần mưa, thần gió, thần đất đai, thần sông suối, thần rừng núi.
Advertisement
Một nghi lễ rất quan trọng đối với người Chăm Hroi là Lễ cầu mưa, thường được tổ chức vào ngày 16 – 20/2 (Âm lịch) hằng năm. Khi trời hạn hán kéo dài, nắng nóng, không có nước để tưới lúa, tưới cây, đồng bào Chăm Hroi sẽ làm Lễ cầu mưa. Lễ cầu mưa có thể được tổ chức riêng ở trên rẫy theo từng hộ gia đình hoặc cả làng làm chung một lễ, dân làng cùng nhau chuẩn bị và đóng góp lễ vật để cúng. Tùy vào điều kiện của mỗi làng hay tình hình hạn hán kéo dài mà lễ vật cúng là trâu hoặc heo, nhưng trên đài tế luôn luôn phải có đầy đủ một đôi gà trống, hai ché rượu, một vòng sáp ong, một chén gạo và trầu cau… để dâng lên các vị thần ban sức khoẻ (PoTang PôYa), thần mưa (PôNai), thần thuỷ lợi (PôYang).
Khi cầu cúng, người Chăm Hroi không bao giờ xin nhiều mà chỉ cầu xin vừa đủ, vì họ sợ lòng tham sẽ làm thần nổi giận không cho nữa. Già làng Lê Văn Ru ở làng Hiệp Hội, thị trấn Vân Canh cho biết: Trong buổi lễ, thầy cúng khấn “Yàng ơi! Chỉ có Yàng mới cho người có nước để trồng cây lúa. Ơi Yàng! Yàng hãy mau mưa xuống – mưa hạt nhỏ cây bắp trổ, mưa hạt lớn lúa nẩy cây…”. Khi khấn xong, thầy cúng dùng hai đồng tiền xu gieo quẻ, nếu hai đồng xu đều cùng sấp hoặc cùng ngửa, tức là Yàng chưa đồng ý. Khi gieo quẻ mà hai đồng tiền một sấp một ngửa thì thần mới đồng ý. Lúc đó Oi quai đứng trên đài sẽ tung gạo, phun mưa ra khắp 4 hướng, thể hiện như trời đã đồng ý ban mưa xuống.
Advertisement
Việc tái hiện các lễ hội góp phần tuyên truyền, quảng bá, bảo tồn không gian văn hóa của đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Bình Định nói chung, đồng bào Chăm Hroi nói riêng. Đồng thời, phục vụ nhu cầu tìm hiểu văn hóa và trải nghiệm của du khách, tạo nguồn tư liệu hỗ trợ công tác nghiên cứu, giảng dạy cho các nhà khoa học”.
Bà Huỳnh Thị Anh Thảo,Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Bình Định
Advertisement
Trong chuỗi các lễ hội của người Chăm Hroi, Lễ hội thần làng (Quai Yang Cham) là sự kiện văn hóa truyền thống đặc sắc. Già làng, Người có uy tín Nguyễn Thanh Bình ở xã Canh Hiệp, huyện Vân Canh cho biết: Lễ hội Thần làng là một trong những phong tục truyền thống tốt đẹp của người Chăm, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Lễ hội cầu mong cho nơi ở của dân làng luôn được bình yên, cầu cho các vị thần linh bảo vệ, che chở cho dân làng, mọi người luôn khỏe mạnh, trong cuộc sống lao động sản xuất luôn mưa thuận, gió hòa, cây trồng được đơm hoa, trĩu quả, cây lúa được đầy hạt, chăn nuôi gia súc, gia cầm không bị dịch bệnh, gia súc khỏe mạnh sinh trưởng thành đàn, gia cầm sinh nở thành bầy, côn trùng, chim sóc không phá hoại mùa màng.
Thầy cúng Trần Kim Quẹo cho hay: Lễ hội thần làng gồm 4 nội dung cúng: Cúng giỗ ông bà (Quai A tâu mo, oi) vật phẩm một con heo, rượu, trầu cau, nến sáp ong, nước lã và gạo; cúng thần núi (Quai pa Khưng Yang Chơ, mét wa) vật phẩm một con dê; cúng thần làng (Quai Yang Cham) vật phẩm một con heo và cúng hú lấy hồn về (Quai nhô pơngal Pla Play wing) vật phẩm một con gà.
“Thời điểm tổ chức Lễ hội thần làng thường vào tháng 2 đến tháng 5 âm lịch. Trước khi diễn ra lễ hội 2 ngày, các bậc phụ lão thông báo đông đủ dân làng tại nhà Rông để phân công nhiệm vụ cụ thể. Các phần việc trong quá trình tổ chức Lễ hội thì thỏa thuận với nhau, các hộ gia đình cùng quyên góp lương thực, vật phẩm dâng lên ngày hội. Người có muối góp muối, có gạo góp gạo, có gà góp gà. Còn con heo và con dê để làm lễ vật chính của Lễ hội được cả làng thống nhất đóng góp trước một tháng”, thầy cúng Trần Kim Quẹo cho biết thêm.
Nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá tốt đẹp của đồng bào DTTS, gắn với phát triển du lịch, Sở Văn hoá Thể Thao; Sở Du lịch Bình Định vừa phối hợp với UBND huyện Vân Canh, UBND thị trấn Vân Canh tổ chức tái hiện lại Lễ hội thần làng của người Chăm Hroi. Bà Huỳnh Thị Anh Thảo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Bình Định chia sẻ: Việc tái hiện lại Lễ hội thần làng nhằm triển khai hiệu quả Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030.
Advertisement
Có Thể Bạn Quan Tâm
Lào Cai Online – Lễ hội Quế lần thứ V của huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, được tổ chức vào ngày 5/1, với nhiều hoạt động đặc sắc nhằm tôn vinh cây quế – biểu tượng kinh tế, văn hóa của địa phương. Chủ tịch UBND huyện Văn Yên Hà Đức Anh nhấn mạnh: [...]
Lào Cai Online – Ngày 8/1, Hội Cứu trợ Trẻ em Tàn tật Việt Nam đã phối hợp cùng các tổ chức từ thiện tổ chức chương trình trao quà ý nghĩa dành cho trẻ em khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, nhân dịp Tết Nguyên đán 2025. [...]
Lào Cai Online – Không biết nghề đan mê bồ tại ấp 4, xã Long Trị A, thị xã Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang có từ bao giờ. Chỉ biết là đã rất nhiều đời từ ông truyền cho cha, cha truyền cho con rồi đến cả cháu và kéo dài mãi đến nay. Trên [...]
Lào Cai Online – Hưởng ứng phong trào thi đua “Xóa nhà tạm, nhà dột nát” trên địa bàn, Công an thành phố Lào Cai đã phối hợp cùng Công ty Cổ phần Tập đoàn SGLOBAL GROUP – Thương hiệu Lurcinn tổ chức khánh thành và bàn giao nhà “Đại đoàn kết” cho gia đình ông [...]
Lào Cai Online – Họa sĩ Lê Sa Long đã có một chuyến đi đầy ý nghĩa đến Làng Nủ (tỉnh Lào Cai), nơi chịu nhiều tổn thất từ thiên tai, để trao quà và chia sẻ khó khăn với người dân địa phương. Chuyến đi này đã để lại trong ông những cảm xúc sâu [...]
Lào Cai Online – Lâm Đồng là vùng đất phía Nam Tây Nguyên, tập trung đông đồng bào các DTTS sinh sống. Vùng đất này chứa đựng những trầm tích văn hóa phong phú, đa dạng của cộng đồng các DTTS tại chỗ như: Cơ Ho, Chu Ru, Mạ, Mnông, Raglay, Xtiêng… với các nghi [...]
Lào Cai Online – Trong không khí chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Xuân Ất Tỵ 2025, các cấp Ủy ban MTTQ và tổ chức thành viên tại tỉnh Lào Cai đang dồn toàn lực triển khai nhiều chương trình thiết thực nhằm hỗ trợ người nghèo, giúp họ đón một mùa xuân ấm áp, đủ [...]
Lào Cai Online – 74 tuổi, đôi tay không còn nhanh nhẹn, nhưng nghệ nhân Y Yin (dân tộc Ba Na) ở làng Kon Kơ Tu, xã Đăk Rơ Wa, TP. Kon Tum vẫn miệt mài bên khung cửi để dệt ra những tấm thổ cẩm mang hoa văn cổ của người Ba Na. Với [...]
Lào Cai Online – Vào sáng ngày 6/1, tại UBND xã Sán Chải, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai, phối hợp với Quỹ Thiện Tâm – Tập đoàn Vingroup, đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết Ất Tỵ 2025 cho các hộ nghèo tại ba xã: Sán Chải, Quan Hồ Thẩn và [...]
Lào Cai Online – Với đặc thù có đông đồng bào Khmer sinh sống và nằm giáp ranh với Campuchia, Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản ”tại khu vực biên giới tỉnh Kiên Giang đã diễn ra với nhiều hoạt động có ý nghĩa, như: Tổ chức khám bệnh, cấp thuốc miễn [...]
Lào Cai Online – Vào chiều ngày 5/1, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Lai Châu đã phối hợp cùng Hội LHPN thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai tổ chức lễ bàn giao nhà “Mái ấm tình thương” cho chị Nguyễn Thị Hương, cư trú tại tổ dân phố số 6, phường Quyết [...]
Lào Cai Online – Trong bản báo cáo thành tích ngắn gọn của Trung sĩ Sùng A Súa, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316, gửi lên cấp Quân khu 2 để đề nghị khen thưởng, anh chỉ vắn tắt: “Chỉ huy tiểu đội hoàn [...]
Lào Cai Online – Năm 2024 đã đánh dấu những bước tiến mạnh mẽ trong các hoạt động thiện nguyện khi các câu lạc bộ, đội nhóm thuộc Mạng lưới Tình nguyện quốc gia triển khai hơn 5.500 chương trình, dự án, góp phần hỗ trợ gần 30 triệu lượt người dân khó khăn. Những nỗ [...]
Lào Cai Online – Chiều ngày 4/1/2025, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đã có chuyến thăm và trao tặng quà Tết cho các hộ nghèo, cận nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn tại ba xã Phúc Khánh, Lương Sơn và Việt Tiến, huyện Bảo Yên. Chuyến đi nhằm hỗ trợ [...]
Lào Cai Online – Ngày 4/1/2025, một chương trình thiện nguyện mang đậm ý nghĩa đã được tổ chức tại xã Nậm Xây, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai. Chương trình mang tên “Mang xuân về Nậm Xây” do Công an huyện Văn Bàn phối hợp với Đảng ủy xã Nậm Xây và đoàn thiện nguyện [...]
Lào Cai Online – Nhằm gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa độc đáo của cộng đồng người Tày và Dao, xã Tả Phời, thành phố Lào Cai đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Một trong những bước tiến đáng chú ý là việc thành lập các câu lạc bộ văn hóa [...]
Lào Cai Online – Ngày 3/1, các địa phương của tỉnh Quảng Bình đồng loạt tổ chức lễ khởi công xóa nhà tạm, nhà dột nát cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo trong tỉnh. Cụ thể, các huyện Quảng Trạch, Minh Hóa, Lệ Thủy, Tuyên Hóa, Quảng Ninh, Lệ Thủy, Bố Trạch và thị [...]
Lào Cai Online – Bắc Hà, huyện vùng cao Lào Cai, đã có những bước tiến lớn trong sản xuất nông nghiệp hàng hóa nhờ triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển các vùng sản xuất hàng hóa ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá [...]
Lào Cai Online – Giữa tiết trời giá rét chỉ 5-7 độ C tại xã A Lù, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, những chiến sĩ Bộ đội biên phòng và người dân địa phương đang ngày đêm hăng say lao động. Mục tiêu là hoàn thành các ngôi nhà mới, trao tặng cho bà con [...]
Lào Cai Online – Phó Thủ tướng Lê Thành Long ký Quyết định số 1712/QĐ-TTg công nhận 33 bảo vật quốc gia (đợt 13, năm 2024). Cụ thể, 33 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia gồm: Advertisement 1- Đàn đá Đắk Sơn, niên đại: Khoảng 3.500 – 3.000 năm cách [...]