Diễn biến căng thẳng tại Trung Đông có thể khiến giá xăng dầu thế giới biến động mạnh. Chuyên gia cảnh báo nếu không kiểm soát tốt, giá nhiên liệu tăng sẽ kéo theo hàng loạt mặt hàng trong nước tăng giá.
Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong hai tháng đầu năm, từ sản xuất công nghiệp, xuất nhập khẩu đến du lịch đều duy trì đà tăng trưởng, những biến động địa chính trị trên thế giới đang đặt ra không ít thách thức mới đối với ổn định kinh tế vĩ mô.
Quảng Cáo
Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran, đang khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu đứng trước nguy cơ biến động mạnh. Nếu tình hình kéo dài, giá xăng dầu có thể tăng cao, từ đó tạo ra “hiệu ứng domino” đối với nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, khi chi phí nhiên liệu là yếu tố đầu vào quan trọng của sản xuất, vận tải và nhiều ngành dịch vụ.
Quảng Cáo
Theo các chuyên gia kinh tế, giá xăng dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí vận hành của doanh nghiệp mà còn kéo theo giá nhiều mặt hàng thiết yếu như nguyên vật liệu, phân bón, khí gas và chi phí logistics. Điều này có thể tạo áp lực lên mặt bằng giá tiêu dùng và mục tiêu kiểm soát lạm phát trong nước.
Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu cho rằng trong bối cảnh hiện nay, vấn đề dự trữ năng lượng và khả năng đảm bảo nguồn cung xăng dầu trở nên đặc biệt quan trọng. Ông cho biết Việt Nam cần quan tâm đến lượng dự trữ xăng dầu quốc gia để có thể chủ động ứng phó khi xảy ra các cú sốc về nguồn cung trên thị trường quốc tế.
Theo phân tích của chuyên gia, với mức giá dầu tăng cao, Việt Nam sẽ phải chi lượng ngoại tệ đáng kể để nhập khẩu nhiên liệu. Trong khi đó, dự trữ ngoại hối của Việt Nam hiện khoảng 80 tỷ USD, còn giá trị nhập khẩu trong ba tháng đầu năm 2026 ước tính có thể lên tới khoảng 100 tỷ USD. Thông thường, một quốc gia cần duy trì lượng dự trữ ngoại tệ đủ để đảm bảo nhu cầu nhập khẩu trong khoảng ba tháng nhằm đảm bảo ổn định kinh tế.
ADS
Nếu vừa đối mặt nguy cơ thiếu hụt năng lượng vừa phải tăng chi ngoại tệ để nhập khẩu xăng dầu, áp lực sẽ đặt lên các chính sách tiền tệ và ngoại hối. Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước cùng Bộ Tài chính cần có những giải pháp phối hợp phù hợp nhằm đảm bảo nguồn ngoại tệ phục vụ nhập khẩu nhiên liệu khi cần thiết.
Bên cạnh đó, vấn đề tiết kiệm năng lượng cũng được nhấn mạnh như một giải pháp quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Theo các chuyên gia, việc sử dụng nhiên liệu tiết kiệm và hiệu quả sẽ giúp giảm áp lực lên nguồn cung, đồng thời góp phần ổn định chi phí cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
ADS
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong năm nay, khoảng 10%, nhu cầu tiêu thụ năng lượng chắc chắn sẽ tiếp tục tăng. Điều này khiến xăng dầu trở thành một trong những yếu tố then chốt đảm bảo hoạt động ổn định của nền kinh tế.
Một vấn đề khác được nhiều chuyên gia nhắc tới là sự cần thiết của một cơ chế quản lý khủng hoảng mang tính dài hạn. Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, Việt Nam cần xem xét thành lập một ủy ban chuyên trách về quản lý khủng hoảng, tương tự mô hình tại nhiều quốc gia phát triển, nhằm nghiên cứu và xây dựng các kịch bản ứng phó với những biến động lớn của kinh tế thế giới.
Ở nhiều nước, các cơ quan này thường xây dựng sẵn nhiều kịch bản từ kế hoạch A, B đến C để sẵn sàng triển khai khi xảy ra khủng hoảng. Điều này giúp quá trình phản ứng chính sách diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Song song với các giải pháp ngắn hạn, việc tăng cường năng lực chế biến dầu trong nước cũng được xem là hướng đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Mới đây, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với tỉnh Quảng Ngãi và Petrovietnam hoàn thiện đề án thành lập Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất trong tháng 3.2026.
Theo các chuyên gia, việc phát triển các trung tâm lọc hóa dầu quy mô lớn sẽ giúp Việt Nam nâng cao năng lực chế biến nhiên liệu trong nước. Hiện nay, Việt Nam vẫn xuất khẩu dầu thô nhưng đồng thời phải nhập khẩu nhiều sản phẩm dầu đã qua chế biến, khiến chi phí và sự phụ thuộc vào thị trường quốc tế còn khá lớn.
Ngoài ra, khó khăn từ biến động giá năng lượng cũng có thể trở thành động lực để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch. Việt Nam đã đặt mục tiêu phát triển năng lượng tái tạo trong nhiều năm qua, song quá trình triển khai vẫn còn không ít thách thức.
Các chuyên gia cho rằng việc đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn góp phần xây dựng nền kinh tế xanh và bền vững trong dài hạn.
Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều biến động, việc chủ động nguồn cung, kiểm soát giá xăng dầu và thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả được xem là những yếu tố quan trọng nhằm giữ ổn định kinh tế và hạn chế nguy cơ tăng giá hàng hóa trong nước.
Du Kỷ (SKV 17:20 Ngày 08/03/26)