Năm 2026 không có 30 Tết: Quy luật thiên văn của lịch Âm

Nhiều người quen với quan niệm ngày 30 Tết là thời khắc cuối cùng khép lại năm cũ trước khi bước sang năm mới.

Tuy nhiên, Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 chỉ có 29 tháng Chạp, đồng nghĩa năm nay không xuất hiện ngày 30 Tết. Theo các chuyên gia lịch pháp, đây không phải sai sót khi lập lịch mà là kết quả hoàn toàn tự nhiên của chu kỳ vận hành Mặt Trăng – nền tảng hình thành lịch Âm truyền thống.

Khác với lịch Dương được xây dựng theo chu kỳ Trái Đất quay quanh Mặt Trời, lịch Âm dựa trên chu kỳ tròn – khuyết của Mặt Trăng quan sát từ Trái Đất. Một tháng Âm lịch được tính từ ngày sóc (thời điểm trăng non, gần như không nhìn thấy) đến ngày sóc tiếp theo, trung bình kéo dài khoảng 29,53 ngày. Vì con số này nằm giữa 29 và 30 nên mỗi tháng Âm lịch chỉ có thể là 29 ngày (tháng thiếu) hoặc 30 ngày (tháng đủ), tùy thời điểm chính xác xảy ra kỳ sóc.

Chính sự linh hoạt này khiến tháng Chạp năm 2026 chỉ có 29 ngày, nên giao thừa diễn ra ngay đêm 29 tháng Chạp (tức đêm 16/2/2026 dương lịch). Ngay sau thời khắc đó là mùng 1 Tết – thời điểm mở đầu năm mới Âm lịch.

Không chỉ riêng năm 2026, theo quy luật vận hành lịch Âm hiện hành, giai đoạn từ năm 2025 đến 2032 hình thành chuỗi nhiều năm liên tiếp mà tháng Chạp chỉ có 29 ngày. Điều này xuất phát từ cách sắp xếp xen kẽ tháng đủ – tháng thiếu nhằm cân bằng dài hạn giữa chu kỳ Mặt Trăng và năm Mặt Trời. Ngoài ra, việc bổ sung tháng nhuận theo các quy tắc tính toán phức tạp để đồng bộ tiết khí cũng ảnh hưởng đến độ dài từng tháng.

Trong thực tế đời sống, việc thiếu ngày 30 khiến nhiều người cảm giác Tết đến sớm hơn và thời gian chuẩn bị bị rút ngắn. Dù vậy, các nghi lễ truyền thống không thay đổi: lễ tất niên vẫn diễn ra tối 29 tháng Chạp và nghi thức đón giao thừa vẫn được tiến hành đúng phong tục.

Các nhà nghiên cứu cho biết sự khác biệt đôi khi xuất hiện giữa lịch Âm Việt Nam và lịch của một số quốc gia khác là do chênh lệch múi giờ và cách xác định tiết khí. Tuy nhiên, về bản chất, mọi biến động về số ngày trong tháng Âm đều phản ánh nỗ lực của con người trong việc điều chỉnh lịch pháp sao cho phù hợp nhất với chuyển động thực của thiên nhiên.

Du Kỷ (SKV 10:33 Ngày 15/02/26)

• #30 tết