Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất mở rộng hệ thống giám sát rối loạn tâm thần trong cộng đồng. Điểm đáng chú ý là nhóm người chịu áp lực kéo dài trong học tập, công việc hoặc cuộc sống có thể được đưa vào diện theo dõi nhằm phát hiện sớm nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần.
Theo nội dung dự thảo, hệ thống giám sát sức khỏe tâm thần không chỉ tập trung vào những người đã mắc bệnh mà còn hướng đến việc nhận diện các nhóm có nguy cơ cao trong xã hội. Việc mở rộng phạm vi theo dõi được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh áp lực học tập, công việc và các yếu tố xã hội ngày càng gia tăng, tác động không nhỏ đến sức khỏe tinh thần của người dân.
Quảng Cáo
Dự thảo xác định ba nhóm chính thuộc diện giám sát, gồm người mắc rối loạn tâm thần, người tử vong liên quan đến rối loạn tâm thần và nhóm có nguy cơ mắc bệnh. Trong nhóm người bệnh, cơ quan y tế sẽ theo dõi các rối loạn phổ biến như tâm thần phân liệt, trầm cảm, rối loạn lo âu, động kinh, sa sút trí tuệ cùng nhiều dạng rối loạn khác theo danh mục chuyên môn.
Quảng Cáo
Các thông tin được thu thập phục vụ công tác giám sát bao gồm dữ liệu cá nhân, thời điểm chẩn đoán, cơ sở khám chữa bệnh, tình trạng tái phát, quá trình điều trị và khả năng phục hồi chức năng trong sinh hoạt, lao động. Đối với các trường hợp tử vong liên quan đến rối loạn tâm thần, dữ liệu sẽ được tổng hợp theo hệ thống phân loại bệnh quốc tế nhằm xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh đối với cộng đồng.
Một điểm mới của dự thảo là việc mở rộng giám sát sang nhóm có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Nhóm này bao gồm những người có yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý hoặc xã hội. Trong đó, yếu tố sinh học được xác định ở những người có người thân mắc rối loạn tâm thần, từng bị chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não hoặc đang mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch, ung thư, HIV/AIDS hay động kinh. Ngoài ra, các giai đoạn sinh lý đặc biệt như tuổi dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh hoặc tuổi cao cũng được xem là thời điểm dễ xuất hiện rối loạn tâm thần.
Ở góc độ tâm lý, những người trải qua stress kéo dài, sang chấn tinh thần như mất người thân, ly hôn, thất nghiệp hoặc là nạn nhân của bạo lực gia đình, xâm hại, thảm họa cũng được xếp vào nhóm cần theo dõi. Bên cạnh đó, các trường hợp có tính cách dễ lo âu, tự ti, cầu toàn quá mức hoặc từng có ý nghĩ, hành vi tự sát cũng được khuyến nghị giám sát để có biện pháp hỗ trợ kịp thời.
ADS
Yếu tố xã hội cũng được đưa vào hệ thống giám sát khi tình trạng cô lập, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, kỳ thị hay phân biệt đối xử có thể làm gia tăng nguy cơ rối loạn tâm thần. Môi trường sống thiếu an toàn, bạo lực, tội phạm hoặc thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai cũng được xem là những yếu tố có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần.
Đáng chú ý, dự thảo đề cập đến việc thu thập thông tin liên quan đến tình trạng lạm dụng rượu bia, ma túy, chất kích thích hoặc sử dụng thuốc an thần không kiểm soát. Ngoài ra, các dữ liệu về hộ nghèo, tình trạng thất nghiệp, điều kiện sống khó khăn, cũng như các vụ việc bạo lực gia đình, bạo lực học đường sẽ được tổng hợp nhằm đánh giá toàn diện các yếu tố nguy cơ trong cộng đồng.
ADS
Trong bối cảnh xã hội hiện đại, áp lực học tập và công việc kéo dài được xác định là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Dự thảo vì vậy đề xuất thu thập thông tin về những người thường xuyên chịu áp lực lớn trong học tập hoặc lao động để đánh giá mức độ tác động và có biện pháp hỗ trợ phù hợp.
Theo Bộ Y tế, mục tiêu của hệ thống giám sát là phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ rối loạn tâm thần trong cộng đồng, từ đó triển khai các giải pháp can thiệp, tư vấn và hỗ trợ kịp thời, hạn chế tình trạng bệnh tiến triển nặng hoặc tái phát. Nếu được ban hành, quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần, đồng thời giúp ngành y tế nhận diện sớm những yếu tố gây ảnh hưởng đến tinh thần của người dân trong bối cảnh áp lực cuộc sống ngày càng gia tăng.
Thanh Chúc ( SKV 16:54 Ngày 6/3/2026 )