Nhu cầu khám sức khỏe tổng quát ngày càng tăng nhằm đánh giá tình trạng cơ thể và phát hiện sớm bệnh tật. Tuy nhiên, để việc khám thực sự hiệu quả, người dân cần hiểu rõ mục tiêu sàng lọc và lựa chọn các xét nghiệm phù hợp.
Những năm gần đây, ngày càng nhiều người chủ động đến các cơ sở y tế để khám sức khỏe tổng quát định kỳ nhằm đánh giá tình trạng cơ thể và phát hiện sớm các nguy cơ bệnh lý. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, việc khám cần được thực hiện đúng mục tiêu và đúng chỉ định, tránh tình trạng làm quá nhiều xét nghiệm không cần thiết gây tốn kém chi phí và thời gian.
Quảng Cáo
Không ít người có thói quen lựa chọn các gói khám sức khỏe thiết kế sẵn vì tính tiện lợi. Tuy vậy, sau một thời gian trải nghiệm, nhiều người nhận ra cần chủ động lựa chọn các danh mục khám phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của bản thân.
Quảng Cáo
Chị P.T.M.H (57 tuổi, bác sĩ nha khoa tại TP.HCM) cho biết, trong những lần khám sức khỏe đầu tiên, chị thường đăng ký các gói khám có sẵn với nhiều xét nghiệm khác nhau. Tuy nhiên, sau khi hiểu rõ hơn về nhu cầu sức khỏe của mình, chị bắt đầu chọn lọc các hạng mục thực sự cần thiết để tiết kiệm chi phí và thời gian.
Tương tự, anh L.H.T (49 tuổi, ở Đồng Tháp) cho biết bản thân thường xuyên đi khám để kiểm soát bệnh gout và theo dõi lối sống. Tuy nhiên, anh mong muốn quy trình khám được tối ưu hơn. Theo anh, nếu được tư vấn kỹ từ đầu để hạn chế các xét nghiệm không cần thiết, việc khám sẽ thuận tiện và tiết kiệm hơn.
Theo bác sĩ chuyên khoa II Trần Hoàng Hải, Trưởng khoa Khám bệnh Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), đối với người trưởng thành khỏe mạnh, mục tiêu chính của khám sức khỏe tổng quát là sàng lọc các nguy cơ bệnh lý phổ biến.
ADS
Một số xét nghiệm cơ bản thường được khuyến nghị gồm khám lâm sàng tổng quát như đo chiều cao, cân nặng, chỉ số BMI, huyết áp và mạch. Bên cạnh đó là tổng phân tích tế bào máu nhằm phát hiện thiếu máu, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý về máu.
Ngoài ra, xét nghiệm glucose máu lúc đói giúp sàng lọc bệnh tiểu đường – căn bệnh khá phổ biến nhưng thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Xét nghiệm mỡ máu cũng rất cần thiết để đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch thông qua các chỉ số cholesterol toàn phần, LDL, HDL và triglyceride.
ADS
Các xét nghiệm đánh giá chức năng gan và thận như creatinin cũng giúp kiểm tra hoạt động của các cơ quan quan trọng trong cơ thể. Bên cạnh đó, tổng phân tích nước tiểu có thể cung cấp nhiều thông tin liên quan đến thận, đường tiết niệu và đôi khi là dấu hiệu của bệnh tiểu đường.
Đối với phụ nữ, bác sĩ khuyến cáo nên tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn chuyên môn. Trong khi đó, người từ 45 tuổi trở lên nên thực hiện xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân để tầm soát ung thư đại trực tràng.
Theo bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, ngoài các xét nghiệm cơ bản, người dân có thể thực hiện thêm siêu âm bụng tổng quát để đánh giá các cơ quan trong ổ bụng. Điện tâm đồ (ECG) cũng là xét nghiệm hữu ích nhằm phát hiện rối loạn nhịp tim, dấu hiệu thiếu máu cơ tim tiềm ẩn hoặc các bất thường dẫn truyền, đặc biệt có giá trị ở người từ 35–40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ tim mạch.
Các chuyên gia cũng lưu ý, để việc khám sức khỏe đạt hiệu quả cao, người dân nên trao đổi rõ mục tiêu khám với bác sĩ, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh tật, lối sống và các triệu chứng bất thường nếu có. Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín, nơi bác sĩ trực tiếp tư vấn và giải thích kết quả khám cũng rất quan trọng.
Theo bác sĩ Trần Hoàng Hải, một số nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý khi khám sức khỏe định kỳ và có thể phải thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu theo chỉ định của bác sĩ.
Trước hết là những người có bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp, bệnh gan, bệnh thận mạn tính hoặc các bệnh tim mạch. Đây là nhóm cần được theo dõi thường xuyên để kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng.
Người cao tuổi cũng là đối tượng cần khám kỹ lưỡng hơn do nguy cơ loãng xương, các bệnh thoái hóa và ung thư tăng cao. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo mật độ xương hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác.
Ngoài ra, những người có các triệu chứng bất thường như sụt cân không rõ nguyên nhân, đau kéo dài, thay đổi thói quen tiểu tiện hoặc đại tiện, chảy máu bất thường cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay, không nên chờ đến kỳ khám sức khỏe định kỳ.
Những người có tiền sử gia đình mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch sớm hoặc tiểu đường cũng cần chủ động tầm soát sớm để phát hiện nguy cơ từ sớm.
Bên cạnh đó, những người có lối sống không lành mạnh như hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động, béo phì hoặc thường xuyên làm việc trong tình trạng căng thẳng kéo dài cũng cần đặc biệt quan tâm đến việc khám sức khỏe định kỳ.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng khám sức khỏe tổng quát không phải là thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Điều quan trọng là phải đúng chỉ định, đúng đối tượng và đúng mục tiêu để việc khám thực sự mang lại giá trị trong việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Quỳnh Anh (SKV 16:49 ngày 16/03/26)