Giá xăng dầu liên tục giảm về dưới 20.000 đồng/lít, nhưng nhiều mặt hàng và dịch vụ như phở, vận tải, giao hàng vẫn giữ nguyên mức giá. Theo các chuyên gia, nguyên nhân không chỉ nằm ở giá nhiên liệu mà còn do “độ cứng của giá”, chi phí đầu vào khác và mức độ cạnh tranh của thị trường.
Trong tháng 6/2026, giá xăng dầu trong nước liên tiếp được điều chỉnh giảm qua bốn kỳ điều hành, đưa giá bán lẻ nhiều mặt hàng nhiên liệu xuống dưới ngưỡng 20.000 đồng/lít. Việc giá nhiên liệu giảm được kỳ vọng sẽ kéo theo chi phí vận tải, logistics và giá hàng hóa đi xuống, góp phần giảm áp lực lạm phát.
Quảng Cáo
Thế nhưng trên thực tế, khi bước vào một quán ăn, gọi một bát phở hay thuê xe vận chuyển hàng hóa, người tiêu dùng gần như chưa cảm nhận được sự thay đổi. Nhiều dịch vụ vẫn giữ nguyên giá, thậm chí một số lĩnh vực còn tiếp tục tăng.
Quảng Cáo
Giá tăng nhanh nhưng giảm rất chậm
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, mỗi khi giá xăng dầu tăng, thị trường thường phản ứng rất nhanh. Chỉ sau vài ngày, giá cước vận tải, đồ ăn, vật liệu xây dựng hay nhiều loại hàng hóa khác đồng loạt điều chỉnh tăng.
Ngược lại, khi giá nhiên liệu giảm, việc điều chỉnh giá bán lại diễn ra chậm hơn rất nhiều, thậm chí gần như không thay đổi.
Theo các chuyên gia kinh tế, đây là hiện tượng phổ biến được gọi là “độ cứng của giá” (Price Rigidity). Nghĩa là giá bán thường phản ứng rất nhạy với các yếu tố làm tăng chi phí nhưng lại giảm chậm khi chi phí đầu vào đi xuống.
ADS
Xăng dầu chỉ là một phần chi phí
Nhiều người cho rằng doanh nghiệp chỉ “thích tăng mà không thích giảm”. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cách nhìn này chưa phản ánh đầy đủ bản chất của vấn đề.
Đối với doanh nghiệp vận tải, nhiên liệu có thể chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí. Nhưng với nhà hàng, quán ăn hay cơ sở sản xuất, xăng dầu chỉ là một trong nhiều khoản chi.
ADS
Ngoài nhiên liệu, doanh nghiệp còn phải chi trả tiền thuê mặt bằng, tiền lương nhân viên, điện nước, bảo hiểm, lãi vay ngân hàng, khấu hao máy móc, chi phí quản lý và nhiều khoản phát sinh khác.
Do đó, nếu giá xăng giảm khoảng 5%, tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp có thể chỉ giảm khoảng 1-2%. Mức giảm này thường chưa đủ lớn để họ thay đổi bảng giá bán.
Doanh nghiệp còn chờ xu hướng thị trường
Một nguyên nhân khác là yếu tố kỳ vọng.
Các doanh nghiệp thường không điều chỉnh giá theo từng biến động ngắn hạn của thị trường. Nếu giá nhiên liệu giảm trong thời gian ngắn nhưng có khả năng tăng trở lại ở kỳ điều hành tiếp theo, việc giảm giá bán ngay có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh nhiều lần trong thời gian ngắn.
Vì vậy, nhiều đơn vị lựa chọn theo dõi xu hướng dài hơn trước khi quyết định thay đổi giá.
Cạnh tranh mới là động lực giảm giá
Theo giới chuyên gia, việc chi phí đầu vào giảm mới chỉ tạo ra khả năng giảm giá, còn động lực thực sự lại đến từ cạnh tranh trên thị trường.
Ở những lĩnh vực có nhiều doanh nghiệp cùng hoạt động, đơn vị nào giảm giá sớm sẽ có lợi thế thu hút khách hàng. Ngược lại, nếu thị trường ít đối thủ hoặc người tiêu dùng không có nhiều lựa chọn thay thế, doanh nghiệp sẽ ít chịu áp lực phải giảm giá dù chi phí đã giảm.
Chính vì vậy, cùng một thời điểm, có ngành điều chỉnh giá rất nhanh nhưng cũng có lĩnh vực gần như “đứng yên”.
Người tiêu dùng cũng góp phần tạo “độ cứng của giá”
Một yếu tố khác được các chuyên gia nhắc đến là tâm lý thị trường.
Khi người tiêu dùng đã chấp nhận một mức giá mới và sức mua không giảm đáng kể, doanh nghiệp thường có xu hướng giữ nguyên giá bán để duy trì lợi nhuận.
Điều này khiến mặt bằng giá trở nên khó điều chỉnh hơn ngay cả khi một số yếu tố đầu vào đã giảm.
Cần môi trường cạnh tranh minh bạch hơn
Theo các chuyên gia kinh tế, để lợi ích từ việc giảm giá xăng dầu thực sự lan tỏa đến người tiêu dùng, ngoài yếu tố nhiên liệu, cần tiếp tục cải thiện môi trường cạnh tranh, giảm chi phí sản xuất, logistics và nâng cao tính minh bạch trong quá trình hình thành giá.
Khi các điều kiện này được đáp ứng, việc giảm chi phí đầu vào mới có thể chuyển hóa thành mức giá thấp hơn đối với hàng hóa và dịch vụ, giúp người dân được hưởng lợi trực tiếp từ những đợt giảm giá nhiên liệu.
Theo Du Kỷ (SKV 11:49 ngày 01/07/26)