Nhiều người cho rằng Facebook bí mật nghe lén cuộc trò chuyện để hiển thị quảng cáo đúng nhu cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia công nghệ cho rằng nguyên nhân thực sự nằm ở khả năng phân tích dữ liệu và thuật toán AI, đồng thời khuyến nghị người dùng chủ động bảo vệ quyền riêng tư.
Không ít người dùng mạng xã hội từng rơi vào tình huống vừa trò chuyện về một món đồ, địa điểm hay sản phẩm nào đó thì chỉ ít giờ sau đã liên tục nhìn thấy quảng cáo liên quan trên Facebook hoặc Instagram. Hiện tượng này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu Facebook có đang âm thầm sử dụng micro trên điện thoại để nghe lén các cuộc trò chuyện của người dùng hay không.
Quảng Cáo
Chị Nguyễn Thị Phương (32 tuổi, phường Lào Cai) cho biết từng rất bất ngờ khi sau cuộc trò chuyện với bạn về việc muốn mua một chiếc nệm cao su thiên nhiên, dù chưa hề tìm kiếm trên Google hay các sàn thương mại điện tử, tối cùng ngày Facebook đã hiển thị ngay quảng cáo của một thương hiệu nệm lớn.
Quảng Cáo
Tương tự, anh Minh Ngọc, kỹ sư xây dựng tại Hà Nội, cũng cho biết sau khi trao đổi với đồng nghiệp về kế hoạch du lịch Phú Quốc, bảng tin Facebook nhanh chóng xuất hiện hàng loạt quảng cáo khách sạn, vé máy bay và các gói du lịch liên quan.
Những trải nghiệm như vậy đã góp phần làm dấy lên nghi vấn Meta – công ty sở hữu Facebook và Instagram – bí mật sử dụng micro trên điện thoại để thu thập nội dung hội thoại nhằm phục vụ hoạt động quảng cáo. Đây cũng là một trong những giả thuyết được lan truyền phổ biến trên mạng xã hội trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng công khai và đáng tin cậy nào chứng minh Meta ghi âm cuộc trò chuyện của người dùng 24/7 để phục vụ việc cá nhân hóa quảng cáo.
ADS
Trao đổi với báo chí, TS. Trần Hoài Nam, giảng viên công nghệ tại Hà Nội, cho rằng việc liên tục kích hoạt micro trên hàng tỷ thiết bị để ghi âm, xử lý rồi truyền dữ liệu về máy chủ là phương án gần như không khả thi về mặt kỹ thuật.
Theo chuyên gia, nếu Facebook thực hiện việc nghe lén liên tục, điện thoại sẽ nhanh chóng hao pin, tiêu tốn đáng kể lưu lượng dữ liệu di động và người dùng hoàn toàn có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường này.
ADS
Bên cạnh đó, cả hệ điều hành iOS của Apple và Android của Google hiện đều tích hợp cơ chế giám sát quyền riêng tư. Khi một ứng dụng truy cập micro hoặc camera, màn hình sẽ hiển thị biểu tượng hoặc chấm màu cảnh báo để người dùng biết thiết bị đang sử dụng các phần cứng này.
Thuật toán AI mới là “chìa khóa”
Theo các chuyên gia, Meta không cần phải nghe lén bằng micro bởi hệ thống trí tuệ nhân tạo của hãng đã có khả năng dự đoán khá chính xác sở thích và nhu cầu của người dùng thông qua việc phân tích dữ liệu.
Thuật toán của Facebook tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như lịch sử tìm kiếm, thời gian xem video, nội dung tương tác, vị trí, các thiết bị từng đăng nhập, mạng Wi-Fi, Bluetooth, danh bạ, cũng như hành vi của những người thường xuyên tiếp xúc với nhau.
Chẳng hạn, khi hai người cùng ngồi tại một địa điểm và một người vừa tìm kiếm thông tin về một sản phẩm hoặc dịch vụ, hệ thống có thể suy đoán người còn lại cũng có mối quan tâm tương tự để phân phối quảng cáo phù hợp.
Ngoài ra, chỉ cần người dùng dừng lại xem một video trong vài giây, đọc một bài viết lâu hơn bình thường hoặc có bạn bè, người thân vừa mua một sản phẩm nào đó, hệ thống AI cũng có thể sử dụng các tín hiệu này để xây dựng hồ sơ sở thích và cá nhân hóa nội dung quảng cáo.
Cách hạn chế thu thập dữ liệu trên Facebook
Để tăng cường quyền riêng tư và giảm khả năng bị theo dõi phục vụ quảng cáo, người dùng có thể chủ động điều chỉnh một số thiết lập trên tài khoản Facebook và điện thoại.
Thu hồi quyền truy cập micro
Nếu không thường xuyên gọi điện, livestream hoặc sử dụng tính năng tìm kiếm bằng giọng nói trên Facebook và Instagram, người dùng nên tắt quyền truy cập micro.
- Trên iPhone: Vào Cài đặt → Facebook → tắt mục Micro.
- Trên Android: Vào Cài đặt → Ứng dụng → Facebook → Quyền ứng dụng → Micro → chọn Từ chối.
Tắt tính năng Hoạt động ngoài Facebook
Facebook cho phép thu thập dữ liệu từ nhiều website và ứng dụng bên thứ ba để phục vụ quảng cáo.
Người dùng có thể vào Cài đặt & quyền riêng tư → Cài đặt → Trung tâm tài khoản → Thông tin và quyền hạn của bạn → Hoạt động bên ngoài các công nghệ của Meta, sau đó chọn Ngắt kết nối hoạt động trong tương lai.
Điều chỉnh tùy chọn quảng cáo
Trong phần Tùy chọn quảng cáo, người dùng có thể kiểm tra những chủ đề Facebook đang gán cho tài khoản của mình và ẩn các danh mục quảng cáo không mong muốn.
Giới hạn quyền truy cập vị trí
Nên chuyển quyền truy cập vị trí của Facebook và các ứng dụng mạng xã hội từ chế độ Luôn luôn sang Chỉ khi dùng ứng dụng hoặc Không bao giờ nếu không cần thiết. Việc này giúp hạn chế khả năng theo dõi lịch trình di chuyển cũng như giảm lượng dữ liệu vị trí được thu thập.
Dù chưa có bằng chứng cho thấy Facebook nghe lén người dùng qua micro, việc chủ động kiểm soát các quyền truy cập và thiết lập quyền riêng tư vẫn là giải pháp cần thiết để bảo vệ dữ liệu cá nhân trong bối cảnh các nền tảng số ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn nhằm cá nhân hóa trải nghiệm người dùng.
Theo Du Kỷ (SKV 12:45 ngày 26/06/26)