Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, yêu cầu xây dựng nền tư pháp công bằng, nghiêm minh, nhân văn, thượng tôn pháp luật ngày càng được đặt ra cao hơn. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ tư pháp không chỉ vững về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và ý thức nêu gương; đây là những yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đối với ngành Kiểm sát nhân dân, thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp là chức năng quan trọng, gắn trực tiếp với việc bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Đặc thù công việc đó đòi hỏi mỗi cán bộ, Kiểm sát viên không chỉ vững về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, công tâm, khách quan, liêm chính và tinh thần trách nhiệm cao.
Quảng Cáo
Bởi phía sau mỗi hồ sơ vụ án là một con người; phía sau mỗi quyết định công tố là những quyền và lợi ích pháp lý cụ thể; phía sau mỗi hoạt động kiểm sát là niềm tin của Nhà nước và Nhân dân đối với cơ quan bảo vệ pháp luật. Vì vậy, trách nhiệm, bản lĩnh và tính gương mẫu của Kiểm sát viên không thể chỉ được thể hiện bằng lời nói hay những yêu cầu mang tính khẩu hiệu, mà phải được chứng minh bằng chất lượng công việc, bằng từng hành động, từng quyết định và thái độ của mỗi Kiểm sát viên trước pháp luật, trước công lý và trước trách nhiệm được giao.
Quảng Cáo
- Trách nhiệm bắt đầu từ từng hồ sơ, từng quyết định
Trong hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, một trong những yêu cầu trước hết đối với Kiểm sát viên là phải có tinh thần trách nhiệm cao đối với từng vụ án, từng hồ sơ, từng tài liệu, chứng cứ được giao.
Trách nhiệm không chỉ là hoàn thành công việc đúng thời hạn. Trách nhiệm cao hơn là phải thực hiện công việc với thái độ nghiêm túc, thận trọng, đầy đủ và có căn cứ; phải hiểu rằng một nhận định thiếu chính xác, một chứng cứ bị đánh giá phiến diện hoặc một vấn đề không được kiểm tra đầy đủ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của con người.
Bởi vậy, nghiên cứu hồ sơ đối với Kiểm sát viên không thể chỉ là quá trình đọc và ghi nhớ tài liệu. Đó phải là quá trình tư duy pháp lý và kiểm chứng sự thật khách quan. Kiểm sát viên phải đặt ra cho mình những câu hỏi: Chứng cứ này được thu thập như thế nào? Có bảo đảm tính hợp pháp hay không? Nội dung có thống nhất với các chứng cứ khác không? Có mâu thuẫn nào chưa được giải quyết? Có tình tiết nào có lợi cho người bị buộc tội chưa được xem xét đầy đủ? Có dấu hiệu bỏ lọt hành vi, người thực hiện hành vi phạm tội hay không? Chính từ những câu hỏi tưởng như rất cụ thể đó hình thành nên trách nhiệm nghề nghiệp của người Kiểm sát viên.
ADS
Trong thực hành quyền công tố, Kiểm sát viên phải chủ động nắm chắc vụ án ngay từ giai đoạn đầu; kiểm sát chặt chẽ hoạt động điều tra; kịp thời phát hiện thiếu sót, vi phạm; đề ra yêu cầu điều tra có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm những vấn đề cần chứng minh được làm rõ một cách khách quan, toàn diện. Khi chứng cứ đã đầy đủ, có căn cứ thì phải kiên quyết thực hiện đúng chức năng; khi chứng cứ chưa đầy đủ thì phải thận trọng, không nóng vội; khi xuất hiện chứng cứ mới thì phải khách quan đánh giá lại nhận thức.
Một Kiểm sát viên có trách nhiệm không phải là người luôn đưa ra quyết định nhanh nhất, mà là người biết khi nào cần quyết đoán, khi nào cần thận trọng và khi nào cần dừng lại để kiểm tra thêm trước khi đưa ra quyết định. Trong mỗi vụ án, trách nhiệm còn được thể hiện ở việc Kiểm sát viên dám chịu trách nhiệm đối với quan điểm nghiệp vụ của mình. Không đùn đẩy, không né tránh, không hợp thức hóa những thiếu sót; đồng thời khi phát hiện hạn chế của bản thân phải thẳng thắn nhìn nhận, chủ động khắc phục và rút kinh nghiệm. Đó không chỉ là trách nhiệm đối với công việc mà còn là trách nhiệm đối với danh dự nghề nghiệp của người cán bộ Kiểm sát
ADS
- Bản lĩnh nghề nghiệp để bảo vệ pháp luật và sự thật khách quan
Thực tiễn hoạt động tư pháp cho thấy, Kiểm sát viên thường xuyên phải giải quyết những vụ án phức tạp, chứng cứ nhiều chiều, có nhiều quan điểm khác nhau hoặc được dư luận quan tâm. Trong những trường hợp đó, áp lực đối với Kiểm sát viên là rất lớn. Có thể là áp lực về thời hạn tố tụng, áp lực về tiến độ giải quyết vụ án, áp lực từ tính chất phức tạp của vụ việc, từ những ý kiến khác nhau trong quá trình giải quyết hoặc từ sự quan tâm của dư luận xã hội. Nếu không có bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng, Kiểm sát viên rất dễ rơi vào trạng thái chủ quan, nóng vội hoặc bị chi phối bởi những yếu tố không thuộc căn cứ pháp lý của vụ án.
Trong những tình huống đó, bản lĩnh nghề nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Kiểm sát viên phải giữ vững nguyên tắc, không để tình cảm cá nhân, các mối quan hệ xã hội hoặc những tác động không phù hợp ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, bản lĩnh không đồng nghĩa với việc bảo vệ quan điểm bằng mọi giá. Khi chứng cứ, tài liệu mới được thu thập hoặc kết quả xét hỏi, tranh luận tại phiên tòa cho thấy cần đánh giá lại vụ án, Kiểm sát viên phải có thái độ khách quan, cầu thị và kịp thời điều chỉnh quan điểm trên cơ sở sự thật khách quan và quy định của pháp luật.
Đặc biệt, tại phiên tòa, bản lĩnh của Kiểm sát viên được thể hiện qua năng lực tranh tụng, khả năng đánh giá chứng cứ và xử lý những vấn đề phát sinh. Kiểm sát viên phải chuẩn bị kỹ lưỡng, nắm chắc nội dung vụ án, chủ động trong xét hỏi, tranh luận; đồng thời phải lắng nghe, tiếp thu những vấn đề mới được làm rõ tại phiên tòa.Việc bảo vệ quan điểm công tố phải bằng chứng cứ, lập luận và căn cứ pháp luật; không né tránh những vấn đề còn mâu thuẫn, chưa được làm rõ.
Có thể nói, Bản lĩnh của Kiểm sát viên không phải là sự cứng rắn để bảo vệ một quan điểm đã có, mà là sự vững vàng để bảo vệ pháp luật, sự thật khách quan và công lý; đồng thời đủ khách quan, cầu thị để thay đổi quan điểm khi chứng cứ và pháp luật đòi hỏi. Đó là bản lĩnh nghề nghiệp gắn với yêu cầu khách quan, công bằng và thượng tôn pháp luật.
- Tính gương mẫu phải được thể hiện bằng hành động cụ thể
Đối với người cán bộ Kiểm sát, tính gương mẫu trước hết thể hiện ở việc chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định của Ngành; có tác phong công tác nghiêm túc, thái độ đúng mực, tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ.
Gương mẫu còn thể hiện ở ý thức tự học, tự rèn luyện, chủ động cập nhật kiến thức pháp luật, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Trong điều kiện pháp luật thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, chứng cứ điện tử ngày càng được sử dụng phổ biến, mỗi Kiểm sát viên càng phải chủ động nâng cao năng lực, đổi mới phương pháp công tác và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ.
Một Kiểm sát viên có tính gương mẫu còn phải có tinh thần cầu thị, nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế, thiếu sót trong công tác, chủ động khắc phục và rút kinh nghiệm; không né tránh trách nhiệm, không đùn đẩy, không hợp thức hóa sai sót. Đây không chỉ là yêu cầu về phẩm chất cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc kỷ luật, trách nhiệm, đoàn kết và chuyên nghiệp trong đơn vị.
- Kiên quyết trong công tác kiểm sát, khách quan trong công tác phối với với các cơ quan tiến hành tố tụng
Trong thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm việc giải quyết vụ án, vụ việc kịp thời, đúng pháp luật. Tuy nhiên, phối hợp phải trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cơ quan và không làm ảnh hưởng đến tính khách quan trong thực hiện chức năng kiểm sát.
Khi phát hiện vi phạm, Kiểm sát viên phải kịp thời yêu cầu, kiến nghị khắc phục theo quy định. Khi có vấn đề còn khác nhau về nhận thức hoặc quan điểm giải quyết, cần chủ động trao đổi trên cơ sở pháp luật và chứng cứ, với tinh thần xây dựng và trách nhiệm. Trong thực hiện nhiệm vụ, phải bảo đảm kiên quyết nhưng không cực đoan, khách quan nhưng không né tránh, thận trọng nhưng không làm ảnh hưởng đến yêu cầu giải quyết vụ án kịp thời, đúng pháp luật.
Đó cũng là biểu hiện cụ thể của bản lĩnh và tính gương mẫu của Kiểm sát viên trong thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.
- Thực tiễn công tác thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp tại Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 – Lào Cai
Thực hiện chức năng, nhiệm vụ ngành giao, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 đặt ra yêu cầu mỗi Kiểm sát viên phải chủ động nắm chắc tình hình, sâu sát thực tiễn, nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; kịp thời phát hiện vi phạm, chủ động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng và xử lý những vấn đề phát sinh theo đúng quy định của pháp luật.
Ngay sau khi thành lập, trên cơ sở sáp nhập Viện kiểm sát nhân dân thị xã Nghĩa Lộ và Viện kiểm sát nhân dân huyện Trạm Tấu cũ, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 đã khẩn trương ổn định tổ chức, phân công nhiệm vụ, bảo đảm các hoạt động công tác được triển khai liên tục, không để xảy ra gián đoạn. Trong thời gian đầu thực hiện mô hình tổ chức mới, đơn vị đã tiếp nhận, giải quyết 24 tin báo về tội phạm; kiểm sát, giải quyết 161 vụ/284 bị can. Các loại tội phạm chủ yếu tập trung ở các nhóm tội phạm về ma túy, tội phạm xâm phạm trật tự, an toàn xã hội và tội phạm về kinh tế. Khối lượng công việc lớn trong điều kiện tổ chức bộ máy mới đặt ra yêu cầu cao đối với tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ Kiểm sát viên và công chức trong đơn vị.
Dưới sự chỉ đạo của Viện kiểm sát cấp trên và lãnh đạo đơn vị, các Kiểm sát viên đã chủ động nghiên cứu hồ sơ, bám sát quá trình điều tra, truy tố, xét xử; thực hiện nghiêm việc đánh giá chứng cứ, kịp thời đề ra yêu cầu điều tra và xử lý những vấn đề phát sinh. Trong từng vụ án, Kiểm sát viên luôn giữ vững nguyên tắc khách quan, thận trọng, đúng pháp luật, đề cao trách nhiệm trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ.
Qua quá trình giải quyết, đơn vị không để xảy ra trường hợp oan, sai, bỏ lọt tội phạm và người phạm tội; các vụ án được giải quyết bảo đảm đúng quy định của pháp luật. Qua công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án đơn vị đã ban hành 03 kiến nghị khắc phục vi phạm và 06 kiến nghị phòng ngừa vi phạm đối với các cơ quan hữu quan, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất. Kết quả đó là sự thể hiện cụ thể tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh nghề nghiệp của đội ngũ Kiểm sát viên, đồng thời cho thấy vai trò quan trọng của công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và hướng dẫn nghiệp vụ trong việc bảo đảm chất lượng thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị.
Hình ảnh Kiểm sát viên, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5-Lào Cai thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa hình sự sơ thẩm
Trong thời gian tới, mỗi cán bộ, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5 cần tiếp tục rèn luyện bản lĩnh chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp, nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức nêu gương trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ. Không ngừng học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ pháp luật, chuyên môn, nghiệp vụ; chủ động, sâu sát trong công tác; giữ vững nguyên tắc khách quan, công tâm, thận trọng, kỷ luật, kỷ cương và đạo đức nghề nghiệp.
Mỗi Kiểm sát viên cần nhận thức rõ rằng, chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp được thể hiện từ những công việc cụ thể, từ việc nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ đến việc đề ra yêu cầu điều tra, phát biểu quan điểm giải quyết vụ án và thực hiện kiểm sát tại phiên tòa. Bởi vậy, mỗi người phải luôn tự đặt ra yêu cầu cao đối với chính mình: trách nhiệm hơn trong từng việc làm, bản lĩnh hơn trước từng thử thách và gương mẫu hơn trong từng hành động.
Phía sau mỗi hồ sơ là con người; phía sau mỗi quyết định là những quyền và lợi ích pháp lý cụ thể; phía sau mỗi hoạt động công tố, kiểm sát là niềm tin của Nhà nước và Nhân dân đối với cơ quan bảo vệ pháp luật. Giữ vững bản lĩnh của người Kiểm sát viên vì thế không phải là điều gì xa vời. Đó có thể bắt đầu từ việc nghiên cứu hồ sơ kỹ hơn, đánh giá chứng cứ thận trọng hơn, đặt câu hỏi sâu hơn, tranh luận chắc chắn hơn, tự kiểm tra mình nghiêm khắc hơn và dám chịu trách nhiệm đầy đủ hơn đối với công việc được giao.
Chính từ những việc làm cụ thể đó sẽ tạo nên bản lĩnh của người Kiểm sát viên, góp phần xây dựng hình ảnh người cán bộ Kiểm sát công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nhiệm vụ bảo vệ pháp luật trong tình hình mới. Đó không chỉ là yêu cầu của nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm, danh dự và niềm tin mà mỗi cán bộ Kiểm sát phải luôn gìn giữ.
Hà Thị Huế