Đề xuất cho phép trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế thu nhập cá nhân được nhiều người ủng hộ, song mức giảm trừ hiện vẫn bị cho là quá thấp.
Dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân do Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đã thu hút sự quan tâm lớn của người làm công ăn lương. Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên người nộp thuế có thể được trừ thêm chi phí y tế và giáo dục trước khi tính thuế thu nhập cá nhân.
Quảng Cáo
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức giảm trừ mà cơ quan soạn thảo đưa ra vẫn còn khá khiêm tốn, chưa phản ánh đúng áp lực chi tiêu hiện nay của các gia đình, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Quảng Cáo
Theo dự thảo, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án. Phương án 1 cho phép giảm trừ tối đa 20 triệu đồng/năm đối với chi phí y tế và 21 triệu đồng/năm với chi phí giáo dục – đào tạo. Phương án 2 nâng mức này lên lần lượt là 23 triệu đồng/năm và 24 triệu đồng/năm.
Các khoản chi được giảm trừ phải phát sinh trong nước, có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và chưa được thanh toán từ các nguồn khác như bảo hiểm, ngân sách hay hỗ trợ từ tổ chức, cá nhân.
Đối với giáo dục, các khoản được tính gồm học phí bậc mầm non, phổ thông, nghề nghiệp, đại học và các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn tại cơ sở giáo dục. Với y tế, ngoài hóa đơn, người nộp thuế còn phải có bảng kê chi phí khám chữa bệnh từ cơ sở y tế.
ADS
Theo đại diện ban soạn thảo, quy định dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Điều này đồng nghĩa các khoản chi y tế, giáo dục phát sinh từ đầu năm 2026 đều có thể được khấu trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Tuy vậy, nhiều người lao động cho rằng mức giảm trừ này chưa theo kịp thực tế. Chị Lệ Thu ở TP.HCM cho biết gia đình chị có hai con học trường công, mỗi tháng phải đóng khoảng 5 triệu đồng tiền học. Chỉ tính riêng 9 tháng học, tổng chi phí đã vượt xa mức giảm trừ tối đa được đề xuất.
ADS
“Tôi còn phải cho con học thêm ngoại ngữ, kỹ năng mềm. Nếu chỉ giảm trừ 21 – 24 triệu đồng/năm thì chưa đủ. Nên tính theo số con hoặc số người phụ thuộc sẽ hợp lý hơn”, chị nói.
Không ít người cũng băn khoăn liệu mức giảm trừ này áp dụng cho riêng người nộp thuế hay cả người phụ thuộc. Theo đại diện ban soạn thảo, khoản giảm trừ được áp dụng cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc đã đăng ký.
Ví dụ, nếu con được đăng ký là người phụ thuộc, toàn bộ chi phí học tập và khám chữa bệnh của con sẽ được trừ trước khi tính thuế cho cha hoặc mẹ, miễn là có hóa đơn hợp lệ và không vượt quá ngưỡng quy định.
Hiện nay, ngoài khoản giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, người nộp thuế sẽ được cộng thêm khoản giảm trừ y tế, giáo dục nếu dự thảo được thông qua.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án 2, một người có một người phụ thuộc sẽ được giảm trừ khoảng 307 triệu đồng/năm. Khi đó, người có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng có thể chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng mức đề xuất vẫn còn quá thấp. Nguyễn Ngọc Tú nhận định chi phí y tế hiện nay nên được giảm trừ ở mức khoảng 30 triệu đồng/năm, còn chi phí giáo dục cần nâng lên 50 – 60 triệu đồng/năm.
Theo ông, giáo dục không chỉ là học phí ở trường mà còn bao gồm ngoại ngữ, kỹ năng mềm, thể thao, nghệ thuật và đào tạo nghề. Đây đều là những khoản đầu tư cho nguồn nhân lực và tương lai của đất nước.
Trong khi đó, Trần Xoa cho rằng chính sách giảm trừ cần được thiết kế theo hướng khuyến sinh, nhất là tại TP.HCM – nơi đang có mức sinh thấp nhất cả nước.
Ông đề xuất chi phí giáo dục nên được tính theo từng người phụ thuộc, chẳng hạn 2 triệu đồng/tháng với học sinh tiểu học, 3 triệu đồng với THCS, 4 triệu đồng với THPT và 5 triệu đồng với sinh viên đại học. Riêng với y tế, mức giảm trừ nên nâng lên 50 triệu đồng/năm, thậm chí 100 triệu đồng/năm với bệnh hiểm nghèo.
Một vướng mắc khác là yêu cầu phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Nhiều phụ huynh cho biết con học thêm tại trung tâm hoặc với giáo viên bên ngoài nhưng không có hóa đơn nên khó được hưởng chính sách.
Chị L.T.N. ở Hà Nội cho biết con chị học thêm ba môn với chi phí hơn 4 triệu đồng/tháng, song giáo viên chỉ nhận tiền mặt hoặc không xuất hóa đơn vì là hộ kinh doanh nhỏ.
“Chúng tôi chi thật nhưng lại không có giấy tờ để chứng minh. Nếu quy định quá chặt, rất nhiều người sẽ không được hưởng”, chị nói.
Tương tự, nhiều người cũng đặt câu hỏi liệu tiền thuốc mua ngoài bệnh viện, dù có hóa đơn, có được tính giảm trừ hay không. Đây là trường hợp phổ biến với người mắc bệnh mãn tính, phải mua thuốc đặc trị tại nhà thuốc bên ngoài.
Nhiều chuyên gia cho rằng để chính sách đi vào cuộc sống, cơ quan quản lý cần mở rộng cách chứng minh chi phí, chấp nhận cả biên lai chuyển khoản, thông tin tài khoản, mã số thuế hoặc căn cước của người cung cấp dịch vụ.
Nếu được thiết kế hợp lý hơn, việc giảm trừ chi phí y tế và giáo dục không chỉ giúp người lao động giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn góp phần nâng chất lượng cuộc sống, khuyến khích sinh con, đầu tư cho học tập và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.
Du Kỷ (SKV 12:13 ngày 29/03/26)